Karevorinfo  Իրադարձություններ  167

Զսպվածության կոչ Երևանից. ՀՀ֊ն դուրս կգա՞ ՀԱՊԿ֊ից․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Զսպվածության կոչ Երևանից. ՀՀ֊ն դուրս կգա՞ ՀԱՊԿ֊ից․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Զսպվածության կոչ Երևանից. ՀՀ֊ն դուրս կգա՞ ՀԱՊԿ֊ից․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ
22:10 երկուշաբթի, 05 հուլիսի, 2021 թ.
Զսպվածության կոչ Երևանից. ՀՀ֊ն դուրս կգա՞ ՀԱՊԿ֊ից․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Հայաստանի ռազմաքաղաքական դաշնակից ՀԱՊԿ-ը հերթական անգամ ՀՀ-ին միայնակ թողեց թշնամի պետությունների դեմ պայքարում: Նախօրեին ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար Ստանիսլավ Զասը հայտարարել է, որ Հայաստանի հարավում իրավիճակի սրումը՝ կապված Ադրբեջանի հետ նոր սահմանի հաստատման հետ, «սահմանային միջադեպ» է և չի համապատասխանում կազմակերպության հավաքական պաշտպանության կանոնադրության դրույթներին:

«Պետք է հասկանալ, որ ՀԱՊԿ-ի ներուժն օգտագործվում է միայն ագրեսիայի, [անդամ երկրներից մեկի վրա] հարձակման դեպքում: Այստեղ գործ ունենք, փաստորեն, սահմանային միջադեպի հետ: Փառք Աստծո, զոհեր չկան, այնտեղ կրակոցներ չկան: Սա սահմանային միջադեպ է, այն պետք է լուծվի, և մենք կողմ ենք այն խաղաղ ճանապարհով լուծելուն»,- հայտարարել է ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը:

Նշենք, որ ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի հայտարարությունում կային պնդումներ, որոնք չեն համապատախսանում իրականությանը։ Մասնավորապես, Զասը ռուսական լրատվամիջոցներին հայտնել է, թե սահմանին կրակոցներ չկան, սակայն իրականությունն այն է, որ հայ-ադրբեջանական սահմանի մեկ այլ՝ Գեղարքունիքի մարզի հատվածում՝ Վերին Շորժա գյուղի սահմանին, մայիսի 25-ին պայմանագրային զինծառայող է զոհվել թշնամու արձակած կրակահերթից: Մայիսի 27-ին էլ 6 հոգի գերեվարվել է Վարդենիսի տարածաշրջանի Կութ գյուղի հատվածում։ Թշնամական պետության զինված ուժերի ներկայացուցիչները հաճախակի խոչընդոտում են նաև ՀՀ քաղաքացիներին գյուղատնտեսական աշխատանքներին:

«Ազատ քաղաքացի» ՀԿ ղեկավար Հովսեփ Խուրշուդյանը ՀԱՊԿ-ի այս դիրքորոշումը համարում է հենց Ռուսաստանի պատասխանը Հայաստանին, քանի որ, ըստ փորձագետի, այս կազմակերպությունում գերիշխող դիրք ունի Ռուսաստանը:

Ուշագրավ է նաև այն հանգամանքը, որ ՀԱՊԿ անդամ երկրները, այդ թվում՝ ՌԴ-ն, օրեր շարունակ չէին դատապարտում Ադրբեջանի զորքերի ներխուժումը ՀՀ տարածք: Հովսեփ Խուրշուդյանը նշում է՝ փոխարենը արևմտյան երկրները դատապարտեցին Ադրբեջանի գործողությունները, այն որակեցին սադրանք և պահանջեցին լքել ՀՀ սուվերեն տարածքը:

Հայաստանն այս պահին չի մտածում ՀԱՊԿ-ին անդամակցությունը դադարելու մասին․ պաշտոնական Երևանի տեսակետը Factor TV-ին փոխանցեց իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ, ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանը:

«Նորավանք» գիտակրթական կենտրոնի ղեկավար Գագիկ Հարությունյանի խոսքով՝ ՀԱՊԿ-ի նման դիրքորոշումը տրամաբանական է, քանի որ, ըստ քաղաքագետի, Ռուսաստանում տեսնում են, որ Հայաստանում իշխանության ղեկին հակառուսական կողմնորոշում ունեցող գործիչներ են:

1996-99 թթ. ՀԱՊԿ-ում ՀՀ ներկայացուցիչ Ստեփան Գրիգորյանը սպասելի է համարում կազմակերպության նման արձագանքը: Քաղաքագետը սա բացատրում է այն հանգամանքով, որ ՀԱՊԿ-ի մաս կազմող բոլոր պետություններն ավտորիտար են, այդ պետությունների դիկտատոր ղեկավարները հոգեբանորեն պատրաստ չեն աջակցել ժողովրդավար Հայաստանին:

ՀԱՊԿ-ի՝ Հայաստանին չաջակցող դիրքորոշման ֆոնին հիշարժան է դառնում կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը զբաղեցնող Ստանիսլավ Զասի կապերն Ադրբեջանի հետ: Ստանիսլավ Զասը 1985 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի համազորային ռազմական ուսումնարանը, որից հետո շուրջ տասը տարի ապրել է Ադրբեջանում: Զասը 2015-ին նշանակվել է Բելառուսի Ազգային անվտանգության խորհրդի գլխավոր քարտուղար, նա համարվել է Բելառուսի և Ադրբեջանի սերտ գործակցության ամենաակտիվ գործիչներից: 2017 թվականին Բաքվում Ալիևի հետ հանդիպման ժամանակ Զասը հայտարարել է, որ ամեն ինչ կանի՝ միջազգային հարթակներում փոխադարձ աջակցության քայլեր իրականացնելու համար: 2018 թվականին էլ Մինսկում Ստանիսլավ Զասի և Ալիևի ռազմական հարցերով օգնական Ֆուադ Ալեսկերովի հանդիպումից հետո ռուսական մամուլը գրեց, որ Ադրբեջանը Բելառուսի հետ կնքել է բելառուսական արտադրության «Պոլոնեզ» հեռահար հրթիռային զինատեսակի ձեռքբերման առաջին պայմանագիրը:

ՀԱՊԿ-ի մերժողական պատասխանից հետո գնդակն այժմ ՀՀ կառավարության դաշտում է: Թե հետագա համագործակցության ինչպիսի քայլեր կմշակվեն, պաշտոնական Երևանը դեռ չի պարզաբանում: Սակայն ուշագրավ է, որ ԱՄՆ-ն Հայաստանում իր դեսպանի մակարդակով հայտարարում է, որ ՀԱՊԿ-ին անդամակցությունը խոչընդոտում է ՀՀ-ԱՄՆ համագործակցության խորացմանը, իսկ Երևանը զուգահեռ Մոսկվայի հետ քննարկում է Հայաստանում ռուսական նոր ռազմաբազայի տեղակայման հարցը:

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Նարեկ Կիրակոսյան

Զսպվածության կոչ Երևանից. ՀՀ֊ն դուրս կգա՞ ՀԱՊԿ֊ից․ ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ

Հայաստանի ռազմաքաղաքական դաշնակից ՀԱՊԿ-ը հերթական անգամ ՀՀ-ին միայնակ թողեց թշնամի պետությունների դեմ պայքարում: Նախօրեին ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար Ստանիսլավ Զասը հայտարարել է, որ Հայաստանի հարավում իրավիճակի սրումը՝ կապված Ադրբեջանի հետ նոր սահմանի հաստատման հետ, «սահմանային միջադեպ» է և չի համապատասխանում կազմակերպության հավաքական պաշտպանության կանոնադրության դրույթներին:

«Պետք է հասկանալ, որ ՀԱՊԿ-ի ներուժն օգտագործվում է միայն ագրեսիայի, [անդամ երկրներից մեկի վրա] հարձակման դեպքում: Այստեղ գործ ունենք, փաստորեն, սահմանային միջադեպի հետ: Փառք Աստծո, զոհեր չկան, այնտեղ կրակոցներ չկան: Սա սահմանային միջադեպ է, այն պետք է լուծվի, և մենք կողմ ենք այն խաղաղ ճանապարհով լուծելուն»,- հայտարարել է ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը:

Նշենք, որ ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի հայտարարությունում կային պնդումներ, որոնք չեն համապատախսանում իրականությանը։ Մասնավորապես, Զասը ռուսական լրատվամիջոցներին հայտնել է, թե սահմանին կրակոցներ չկան, սակայն իրականությունն այն է, որ հայ-ադրբեջանական սահմանի մեկ այլ՝ Գեղարքունիքի մարզի հատվածում՝ Վերին Շորժա գյուղի սահմանին, մայիսի 25-ին պայմանագրային զինծառայող է զոհվել թշնամու արձակած կրակահերթից: Մայիսի 27-ին էլ 6 հոգի գերեվարվել է Վարդենիսի տարածաշրջանի Կութ գյուղի հատվածում։ Թշնամական պետության զինված ուժերի ներկայացուցիչները հաճախակի խոչընդոտում են նաև ՀՀ քաղաքացիներին գյուղատնտեսական աշխատանքներին:

«Ազատ քաղաքացի» ՀԿ ղեկավար Հովսեփ Խուրշուդյանը ՀԱՊԿ-ի այս դիրքորոշումը համարում է հենց Ռուսաստանի պատասխանը Հայաստանին, քանի որ, ըստ փորձագետի, այս կազմակերպությունում գերիշխող դիրք ունի Ռուսաստանը:

Ուշագրավ է նաև այն հանգամանքը, որ ՀԱՊԿ անդամ երկրները, այդ թվում՝ ՌԴ-ն, օրեր շարունակ չէին դատապարտում Ադրբեջանի զորքերի ներխուժումը ՀՀ տարածք: Հովսեփ Խուրշուդյանը նշում է՝ փոխարենը արևմտյան երկրները դատապարտեցին Ադրբեջանի գործողությունները, այն որակեցին սադրանք և պահանջեցին լքել ՀՀ սուվերեն տարածքը:

Հայաստանն այս պահին չի մտածում ՀԱՊԿ-ին անդամակցությունը դադարելու մասին․ պաշտոնական Երևանի տեսակետը Factor TV-ին փոխանցեց իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ, ԱԺ արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանը:

«Նորավանք» գիտակրթական կենտրոնի ղեկավար Գագիկ Հարությունյանի խոսքով՝ ՀԱՊԿ-ի նման դիրքորոշումը տրամաբանական է, քանի որ, ըստ քաղաքագետի, Ռուսաստանում տեսնում են, որ Հայաստանում իշխանության ղեկին հակառուսական կողմնորոշում ունեցող գործիչներ են:

1996-99 թթ. ՀԱՊԿ-ում ՀՀ ներկայացուցիչ Ստեփան Գրիգորյանը սպասելի է համարում կազմակերպության նման արձագանքը: Քաղաքագետը սա բացատրում է այն հանգամանքով, որ ՀԱՊԿ-ի մաս կազմող բոլոր պետություններն ավտորիտար են, այդ պետությունների դիկտատոր ղեկավարները հոգեբանորեն պատրաստ չեն աջակցել ժողովրդավար Հայաստանին:

ՀԱՊԿ-ի՝ Հայաստանին չաջակցող դիրքորոշման ֆոնին հիշարժան է դառնում կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը զբաղեցնող Ստանիսլավ Զասի կապերն Ադրբեջանի հետ: Ստանիսլավ Զասը 1985 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի համազորային ռազմական ուսումնարանը, որից հետո շուրջ տասը տարի ապրել է Ադրբեջանում: Զասը 2015-ին նշանակվել է Բելառուսի Ազգային անվտանգության խորհրդի գլխավոր քարտուղար, նա համարվել է Բելառուսի և Ադրբեջանի սերտ գործակցության ամենաակտիվ գործիչներից: 2017 թվականին Բաքվում Ալիևի հետ հանդիպման ժամանակ Զասը հայտարարել է, որ ամեն ինչ կանի՝ միջազգային հարթակներում փոխադարձ աջակցության քայլեր իրականացնելու համար: 2018 թվականին էլ Մինսկում Ստանիսլավ Զասի և Ալիևի ռազմական հարցերով օգնական Ֆուադ Ալեսկերովի հանդիպումից հետո ռուսական մամուլը գրեց, որ Ադրբեջանը Բելառուսի հետ կնքել է բելառուսական արտադրության «Պոլոնեզ» հեռահար հրթիռային զինատեսակի ձեռքբերման առաջին պայմանագիրը:

ՀԱՊԿ-ի մերժողական պատասխանից հետո գնդակն այժմ ՀՀ կառավարության դաշտում է: Թե հետագա համագործակցության ինչպիսի քայլեր կմշակվեն, պաշտոնական Երևանը դեռ չի պարզաբանում: Սակայն ուշագրավ է, որ ԱՄՆ-ն Հայաստանում իր դեսպանի մակարդակով հայտարարում է, որ ՀԱՊԿ-ին անդամակցությունը խոչընդոտում է ՀՀ-ԱՄՆ համագործակցության խորացմանը, իսկ Երևանը զուգահեռ Մոսկվայի հետ քննարկում է Հայաստանում ռուսական նոր ռազմաբազայի տեղակայման հարցը:

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

Նարեկ Կիրակոսյան